زردچوبه و کورکومین

زردچوبه و کورکومین

زردچوبه و کورکومین

(مقاله تحقیقاتی دکتر حمیدرضا رحیمی)
تحفةالمومنین

تحفه حکیم یا تحفةالمومنین، تالیف محمد مومن حسینی دیلمی تنکابنی طبیب ابن محمد زمان دیلمی تنکابنی طبیب شاه سلیمان صفوی، کتابی است مفصل در طب سنتی ایران که برگرفته از منابع ایرانی، یونانی و هندی است.
زمان نگارش در سال ۱۰۸۰ هـ ق. است. ترجمه عربی این کتاب توسط یک پزشک اهل مدینه بنام مصطفی یوسف زاده( مشهور به شورانی یا شیروانی) که بنام تحفة المسلمین و تحفه اهل السنه، و ترجمه ترکی آن در سده ۱۳ توسط پزشکی تحت عنوان"غنیة المسلمین" منتشر شده است.

عروق الصفر:اسم خاص،یک نوع گیاه 
در فارسی به آن زردچوبه می گویند،ریشه گیاهی است که برگ آن شبیه به برگ گشنیز است و رنگ آن مایل به تیرگی و ارتفاع ساقه آن یک زرع (واحد اندازه گیری از مچ تا ارنج) باریک و شاخه شاخه و پربرگ است و رنگ گل آن ما بین سفید و زرد است و رنگ برگ آن مایل به سرخ و میوه آن مانند خشخاش است.
نوع کوچک آن را مامیران(اسم خاص) گویند در مزاج های گرم و خشک جریان پیدا می کند و گشاینده گرفتگی جگر است و برای درمان یرقان (زردی) و  استسقاء(نوعی بیماری که بیمار در آن به شدت تشنه است و هر چقدر می نوشد سیراب نمی شود) و مالیدن آن روی پوست جرب گرفته (نوعی بیماری پوستی بر اثر جرب ) سودمند است و با شراب جهت نمله و ذرورا سودمند است.
برای خشک شدن زخم ها و جویدن و دندانه های آن برای درد دندان سودمند است. سرمه کشیدن آن برای تقویت قوای بینایی و سفیدتر شدن سفیدی چشم سودمند است و استفاده آن در مرهم ها برای بهبود یافتن ورمها و زخم ها سودمند است.
برای دل کاملا مضر است ولی اگر با لیمو و ترنج استفاده شود منعی ندارد و شربتش حدودا دو درهم است. مشابه آن مامیران(اسم گیاه) است و گفته شده برای  خوش رنگی (1.رنگرزی 2.رنگ پوست) سودمند است. 

زردچوبه گیاهی است علفی، پایا و دارای ریزوم هایی که از آن ساقه ی هوایی به ارتفاع یک تا یک و نیم متر خارج می شود. برگ های این گیاه در قاعده ی ساقه، تقریباً غلاف دارد و در بالای ساقه، بدون غلاف هستند. ساقه ی گل دار از بین برگ ها خارج شده و به رنگ سبز مایل به زرد یا زرد است(1-2). قسمت مورد استفاده، ریزوم ها است که کشت کاران پس از کندن و بیرون آوردن آن از زمین، ریشه های فرعی را جدا کرده و پس از شست و شو، در آفتاب، خشک می کنند؛ سپس به مصرف می رسانند. زردچوبه در ایران نمی روید و جزء اقلام وارداتی است. زردچوبه در نواحی گرم آسیا و آفریقا کشت می گردد. بیشترین صادرات این محصول از کشورهای هند، اندونزی و چین صورت می گیرد.

در کتب سنتی از زردچوبه با نام های عروق الصفرا، حشیشه الصفرا، عروق الزعفران و عروق الصباغین نام برده شده است. به عربی هرد (Hurd) و بقله الخطاطیف گویند (خطاف نام پرستویی است که این پرنده بسیار تیزبین است و سبب آن را این می دانند که از گیاه زردچوبه می خورد زیرا زردچوبه برای افزایش دید مؤثر است. در برخی کتب سنتی از جمله در تحفه حکیم مؤمن ، مامیران را نوع صغیر گیاه زردچوبه دانسته اند و نام آن را حشیش الخطاف گذاشته اند چون این گیاه نیز برای چشم مفید است. این گیاه به فارسی زردچوبه، به هندی،هلدی و کرکم (Kurkim) و در انگلیسی به نام های Tumeric و Curcuma شناخته شده است. زردچوبه ساقه زیرزمینی یا بیخ گیاهی است از خانواده زنجبیل Zinjiberaceae از جنس Curcuma و نام علمی آن Curcuma domestica Val. است(3).
نام عامیانه گیاه Curcuma longa  متعلق به خانواده زنجبیل است. این گیاه به طور طبیعی در سراسر شبه قاره هند و در کشورهای گرمسیری به ویژه در جنوب شرقی آسیا و چین رشد می کند. درمان سنتی با زردچوبه به حدود 5000 سال قبل به عنوان یک آسپرین گیاهی برای غلبه بر التهاب ، در بیماریهای عفونی و خود ایمنی استفاده می شد.
 از جمله کاربردهای سنتی آن درمان خانگی بیماریهای پوستی، گزش حشرات، روماتیسم ، شکستگیها، زخم معده، زردی، ترمیم زخم، آبله، سرماخوردگی، گلودرد، نفخ شکم، تب، آسم ، آلرژی و ... می باشد. خواص دارویی زردچوبه در اصل با جزء اصلی و فعال موجود در ریزوم آن یعنی کورکومین  و دو مشتق آن (دمتوکسی کورکومین و بیس دمتوکسی کورکومین) مرتبط است(4).
در زردچوبه یک ماده رزینی زرد رنگ و یک ماده نارنجی زرد و قابل تبلور به نام کورکومین (Curcumin) وجود دارد، همچنین حاوی تورمرون (Turmerone)، زینجی برون (Zinjiberone) و نوعی الکل به نام تورمرول (Turmerol) می باشد.
از کورکومین در تهیه نوعی کاغذ جهت سنجش pH حلول ها استفاده می شود. پودر زردچوبه دارای خاصیت آنتی اکسیدان می باشد و این اثر مربوط به فنل کورکوکین است. اسانس بیخ زردچوبه دارای اثر کولرتیک (Choleretic) است یعنی ترشح صفرا از طریق کبد را افزایش می دهد. این عمل به سبب وجود ماده پی تولیل متیل کاریبنول (P-tolylmetylcarbinol) است.ماده رنگی زردچوبه موجب انقباض کیسه صفرا می شود(21).
کورکومینوئیدها  3-4% ریشه گیاه زردچوبه را تشکیل می دهند. کورکومین مشتقی از متان است که بوسیله دو بنیان اسیدفرمیک استخلاف شده است. در آب و اتر نامحلول و در اتانول و دی متیل سولفوکساید و استون محلول است. مولکولی به شدت پلیوتروپیک (چندجانبه) است و اثرات درمانی بسیار زیادی برای آن بر شمرده شده است(4).



اثرات دارویی زردچوبه
کورکومین برای اولین بار در سال 1815 از ریشه گیاه بدست آمد و در سال 1870 فرم کریستالوئید آن فرآوری شد. فرم مایع کورکومین در pH های بالا (بیشتر از 11) پایدارتر است. اکثر مشتقات ان با قرار گرفتن در محبط بافر فسفاتی در عرض 30 دقیقه از بین می روند (6).
زردچوبه یا Turmreic در طب نوین به عنوان یک ضد التهاب شناخته شده است بنابراین می تواند در درمان آرتریت و سایر بیماری های التهابی به کار رود.در مطالعات اخیر کورکومین که یکی از مواد شیمیایی فعال در زردچوبه است به عنوان یک ماده مهار کننده فعالیت آنزیم های لیپواکسیناژ و سیکلوکسیناژ شناخته شده است(7).
 این دو آنزیم سبب افزایش و تداوم التهاب می شوند. با کاهش اثر این دو آنزیم، کورکومین می تواند التهاب و درد ناشی از آن را کاهش دهد. در آخرین مطالعات، امکان پیشگیری و درمان آلزایمرتوسط کورکومین در حال بررسی است. بعضی محققین بر این عقیده اند که التهاب در مغز می تواند سبب گسترش آلزایمر شود.

در مطالعات جانوری و آزمایشگاهی دیده شده است مواد شیمیایی موجود در زردچوبه بر روی گذرگاه های مغزی که فکر می کنند سبب جمع آوری پروتئین های مرتبط با بیماری آلزایمر مؤثر است(1, 5).
در مطالعه دیگری ثابت شده است افراد مسن بین 60 تا 93 ساله ای که در غذای خود از زردچوبه استفاده کرده اند کمتر دچار اختلا ل در توانایی های مغزی از قبیل تفکر، یادگیری، درک، تصور و به خاطر آوردن شده اند.
در برخی مطالعات کورکومین توانسته است شروع، رشد و گسترش انواع متعددی از سرطان ها را مهار کند. این ماده شیمیایی مرگ انواعی از سلول های سرطانی را با تخریب DNA سرعت بخشیده است(19).
کورکومین ممکن است با ایجاد اختلال در شکل گیری میکروتوبول ها در تقسیم سلول های سرطانی مداخله کند و یا با جلوگیری از رشد رگ های خونی که تومور را تغذیه می کنند رشد آن را مهار کند. از آنجا که زردچوبه جذب خوبی از طریق روده ها ندارد می تواند سطح بالا و کافی از مواد شیمیایی خود را جهت سرطان های روده و سایر بیماری های روده مانند کرون فراهم کند.علاوه بر این در آخرین مطالعات،کورکومین توانسته است حساسیت سلول های سرطانی را نسبت به رادیوتراپی افزایش دهد. همچنین باعث افزایش اثر داروهای ضد سرطان شده است(8).

 

کورکومین به عنوان یک آنتی اکسیدان قوی شناخته شده است. آنتی اکسیدان های موجود در زردچوبه می توانند از تخریب مغز،کلیه ها، کبد و ریه ها توسط عواملی مانند داروها،اشعه ها، فلزات سنگین مانند سرب و مواد شیمیایی جلوگیری کنند. در بررسی های آزمایشگاهی روی حیوانات مبتلا به دیابت،زردچوبه توانست سطح چربی خون را پایین بیاورد. یک تئوری در این زمینه بیان می کند کاهش قند خون به دنبال تأثیر زردچوبه در افزایش مصرف قند توسط سلول های خونی می باشد و یا ممکن است آنزیم هایی که سبب تبدیل کربوهیدرات ها به قند می شوند را مهار کند. اثر آنتی اکسیدانی زردچوبه در بیماران دیابتی هم نقش مؤثری داشته و سبب کاهش تخریب کلیه ها و آسیب های شبکیه در این افراد می شود. نقشهای آنتی اکسیدانتی زردچوبه عبارتند از :
- مهارکننده رادیکال های آزاد
- مهار تولید نیتریک اکساید سنتتاز
- کاهش تولید رادیکال های آزاد ناشی از UBV1 ومواد شیمیایی


یکی دیگر از خواص آن کاهش سطح کلسترول به دنبال افزایش شکست آن ویا به دلیل جذب سریع کلسترول توسط زردچوبه است. این گیاه می تواند با افزایش تولید صفرا مصرف کلسترول بدن را بالا برده و سطح خونی کلسترول را کاهش دهد. علی رغم مطالعات مغایر در زمینه تأثیرات زردچوبه در بیماری های تنفسی و برونشیت، تحقیقات اخیر آزمایشگاهی نشان داده اند که کورکومین پتانسیل خوبی در درمان برخی از انواع وراثتی آنها مانند سیستیک فیبروزیس دارد. کورکومین و سایر مواد شیمیایی موجود در زردچوبه می توانند میزان ترشح موکوس های ریوی را افزایش داده و به این دلیل از غلظت و ضخامت موکوس ها کاسته و آنها را به راحتی از ریه پاکسازی کنند(9).
علاوه بر این اثر ضد التهابی ریه نیز در این بین نقش مهمی ایفا کرده و میزان احتقان ریوی ناشی از التهاب را کاهش می دهد. در مطالعات آزمایشگاهی و جانوری زردچوبه تأثیر زیادی علیه گروه وسیعی از ارگانیسم های بیماری زا داشته است. در یک مطالعه با بررسی 25 محصول گیاهی، زردچوبه مؤثرترین گیاه در نابودی هلیکوباکترپیلوری که باعث زخم و ناراحتی های معدی است بوده است. همچنین سبب جلوگیری از چسبیدن این باکتری به دیواره معده است.
علاوه بر این مواد شیمیایی موجود در زردچوبه اثرات ضد قارچی و ضد انگل های روده مانند ژیاردیا لامبیا از خود بروز داده است. زردچوبه ممکن است به عنوان یک ضد ویروس نیز عمل کند اگرچه در مطالعات آزمایشگاهی تأثیر آن روی HIV[2](ویروس عامل بیماری ایدز) به صورت قاطع نبوده است. زردچوبه می تواند به صورت پودر و یا مخلوط با روغن و یا پماد در درمان زخم های ناشی از بریدگی و خراش هاو سایر بیماری های پوستی مانند آکنه درماتیک و راش های پوشک اطفال (diaperash)  و پسوزیاریس به کار رود. اثرات ضد التهاب و ضد عفونت زردچوبه نیز التهاب زخم ها را کم کرده و از عفونی شدن آنها پیشگیری می کند. در مطالعات جانوری کاربرد آن توانسته است بهبود زخم ها را سرعت بخشیده و روند درمان آنها را کامل تر کند(10).

کورکومین موجود در زردچوبه ماده مؤثری است که پلاک‌های مغزی را از بین می‌برد. کورکومین در صورتی که بتواند وارد سلول های سرطانی شود می تواند باعث راه اندازی مسیر های مرگ برنامه ریزی شده سلولی یا Apoptosis شود که این کار را با استفاده از فعال کردن کاس‍پاز های 3 و 7 و 9 انجام می دهد(11).
مهمترین اثرات گزارش شده زردچوبه عبارتند از : ضد آمیب، ضد درد، ضد اسید معده، ضد آرتریت، ضد باکتری، پادزهر آرسنیک، ضد ادم، ضد حساسیت، ضد سرطان، ضد ویروس ایدز، ضد موتاژن، ضد اکسیدان، ضد پسوریازیس، ضد تب، ضد عفونی کننده، ضد اسپاسم، ضد تومور، ضد زخم معده، ضد نفخ، قابض، ادرارآور، خلط آور، محافظ معده، بندآورنده ی خون، محافظ کبد، کاهش دهنده ی چربی خون، مقوی معده، مقوی رحم، قارچ کش، کرم کش، محرک سیستم ایمنی و محرک ترشح موکوس(12).
حدود 70 فرآورده دارویی از زردچوبه در نقاط مختلف جهان تهیه و مصرف می شوند. بیشتر این محصولات مربوط  به بر طرف کردن مشکلات صفرا و به عنوان صفرا آور هستند. از زردچوبه به صورت پودر در تغذیه  مصرف می شود. هم چنین به صورت مخلوط به شکل ادویه در جهان مصرف زیادی دارد و یکی از پُر مصرف ترین اشکال آن به صورت پودر کاری است. هم چنین تنتور زردچوبه  نیز تهیه شده که مقدار مصرف آن نیم تا یک میلی لیتر سه بار در روز می باشد(13).
قدیمی ترین مقالات طب مدرن در مورد کورکومین در سال سال 1949 در مجله Nature چاپ شد. در این مقاله در مورد اثرات آنتی میکروبیال کورکومین و مشتقات ان بحث شد. در سالهای بعد سازمان بهداشت جهانی نیز در گزارشات خود به اثرات متعدد درمانی کورکومین اشاره نمود(13).
در سال 1985 در هندوستان گزارشی در مورد اثرات آنتی ترومبوتیک کورکومین مطرح شد. در این مطالعه ذکر شد که کورکومین از اگریگاسیون پلاکتی ناشی از آدرنالین و کلاژن در محیط آزمایشگاه (in vivo) جلوگیری می کند. ولی از تولید پروستاسیکلین در آئورت rat ممانعت به عمل نمی آورد(14).

مطالعات متعددی در مورد اثرات کورکومین در بیماریهای مختلف انجام شده است.یکی از مهمترین آنها مطالعه ای در ایالات متحده آمریکا ست که در آن نقش کورکومین در پیشگیری از تغییرات سرطانی سلولهای اپیتلیوم تنفسی در افراد سیگاری نشان داده شده است. از آنجا که هر پک سیگار حاوی 10 تریلیون رادیکال آزاد می باشد، به نظر می رسد اثرات آنتی اکسیدانی کورکومین در این میان نقش مهمی ایفا می نمایند.

ماتریکس متالوپروتئینازها (MMP) و نوکلئار فاکتور کاپا (NF- ĸB) به وسیله مواد کارسینوژن سیگار فعال شده و سبب ایجاد تغییر در اپیتلیوم تنفسی و نیز ایجاد متاستاز می گردند، کورکومین قادر به رگولاسیون ترشح NF-ĸB می گردد و ساپرس اثرات سرطان زا سیگار می گردد . کورکومین به خوبی قادر به پیشگیری از رشد و متاستاز سلولهای بدخیم می باشد. همچنین بسیاری از pathway های اتصال، آپوپتوز و تهاجم سلولهای سرطانی را مهار می کند. از سوی دیگر زردجوبه فراوارده گیاهی ایمن و با تحمل بالاست و دارای خواص ضدالتهاب و ضد روماتیسمی می باشد. شواهدی از نقش کورکومین در پیشگیری از تشکیل سنگهای صفراوی و یووئیت قدامی، کاهش عوارض پیوند در کلیه پیوندی و اختلالات رفتاری وجود دارد(15).

 


کورکـومین یکـی از پـر قـدرت تـرین آنتاگونیـستهـای کانالهای یونی به شمار مـی رود. از آنجـا کـه ایـن مـاده پتانسیل مهار ترنسپورتر ها و کانال های یونی را دارد و همچنـین یک ترکیب طبیعی بوده و عوارض جانبی خاصی بـرای مـصرف آن ذکر نشده است کاندید مناسبی برای کـاهش بیـان ژن هـای آکواپورین در سلول هـای اپیتلیـالی شـبکه کوروئیـد بـه شـمار میرود. مطالعات نشان داده اند که کورکومین می تواند بیان  [AQP1  [3 را در شبکه کوروئید کاهش دهـد و بـه عنـوان یـک داروی گیاهی ممکن است بتواند با کاهش دادن میزان تولیـد [CSAF [4 در درمـان بیمـاری هـایی نظیـر افـزایش فـشار داخـل جمجمـه ای، هایپوناترمی و هیدروسفالی مفید باشد(16).

ایمنی کورکومین
در خصوص بی ضرر بودن کورکومین ، مطالعات متعدد نشان داده است ،مصرف مقادیر مختلف آن به خوبی تحمل گوارشی داشته ولیکن bioavailability آن کم است و به نظر نمی رسد برای انسان و حیوانات سمی باشد(17-18).
در کارآزمایی های بالینی مختلف بر روی انواع سرطانها، لوکوپلاکی و ... دوز های 500 تا 8000 میلی گرم در روز از کورکومین برای سه ماه  تجویز شده است و هیچ گونه سمیت در هیچ دوزی دیده نشده است. در مطالعات فارماکوکینتکی بر روی کورکومین در دوز 4000 میلی گرم در روز 1 تا 2 ساعت پس از مصرف خوارکی آن غلظت سرمی آنµM 11/0±5/0 و در دوز 8000 میلی گرم در روز µM 87/1±77/1  و لازم به ذکر است که در دوز های پائین تر غلظت خونی قابل اندازه گیری نبوده است (2).

فراهمی زیستی کورکومین
تحقیقات نشان داده اند جذب زردچوبه پایین است و متابولیسم سریعی دارد که باعث می شود فراهمی زیستی آن در بدن پایین باشد(5).
با توجه به ماهیت لیپوفیل کورکومین، جذب خوراکی کورکومین در فرمهای معمول خوراکی (پودر، کپسول و قرص) بسیار پائین است. ولی در فرآورده مثل سیناکورکومین، تمام کورکومین در بخش هیدروفوبیک نانومیسلهای کورکومین محبوس می باشد. این نانومیسلهای کروی شکل اندازه ذره ای حدود 10 نانومتر دارند و باعث افزایش حلالیت در آب کورکومین می شوند. پس از مصرف خوراکی، کپسولهای سافت ژل حاوی نانومیسلها در محیط اسیدی معده حداقل 6 ساعت پایدارند و از بین نمی روند و به صورت دست نخورده به روده کوچک می رسند. نانومیسلها پس از رسیدن به روده کوچک، انتقال کورکومین را از لایه آب دست نخورده موجود در سطح سلولهای اپتلیال روده ای تسهیل نموده و باعث افزایش جذب کورکومین از راه خوراکی می شوند(5).
 از روش ها گوناگون تولید نانوذرات برای افزایش فراهمی زیستی کورکومین استفاده شده است.
یک راه دیگر برای افزایش جذب زردچوبه، اضافه کردن کمی (¼ یا ½ قاشق چای خوری) فلفل سیاه به این کورکومین می باشد. فلفل سیاه حاوی پیپرین است که به جذب کورکومین کمک می کند(19).



مطالعه و تحقیق : دکتر حمیدرضا رحیمی متخصص پزشکی مولکولی

منابع:

1. Rahimi HR, Kazemi Oskuee R. Curcumin From Traditional Iranian Medicine to Molecular Medicine. Razavi Int J Med. 2014;2(2):3-4.

2 .  Hatcher H, Planalp R, Cho J, Torti FM, Torti SV. Curcumin: from ancient medicine to current clinical trials. Cell Mol Life Sci. 2008 Jun;65(11):1631-52.

3.  Meeran M, Murali A, Balakrishnan R, Narasimhan D. "Herbal remedy is natural and safe"--truth or myth? J Assoc Physicians India. 2013 Nov;61(11):848-50.

4.  Shishodia S, Sethi G, Aggarwal BB. Curcumin: getting back to the roots. Ann N Y Acad Sci. 2005 Nov;1056:206-17.

5.Rahimi HR, Jaafari MR, Mohammadpour AH, Abnous K, Ghayour Mobarhan M, Ramezanzadeh E, et al. Curcumin: Reintroduced Therapeutic Agent from Traditional Medicine for Alcoholic Liver Disease. Asia Pacific Journal of Medical Toxicology. 2015;4(1):25-30.

6. Goel A, Kunnumakkara AB, Aggarwal BB. Curcumin as “< i> Curecumin</i>”: From kitchen to clinic. Biochemical pharmacology. 2008;75(4):787-809.

7. Helson L. Curcumin (diferuloylmethane) delivery methods: a review. Biofactors. 2013 Jan-Feb;39(1):21-6.

8. Nishiyama T, Mae T, Kishida H, Tsukagawa M, Mimaki Y, Kuroda M, et al. Curcuminoids and sesquiterpenoids in turmeric (Curcuma longa L.) suppress an increase in blood glucose level in type 2 diabetic KK-Ay mice. J Agric Food Chem. 2005 Feb 23;53(4):959-63.

9.  Sharma V, Nehru B, Munshi A, Jyothy A. Antioxidant potential of curcumin against oxidative insult induced by pentylenetetrazol in epileptic rats. Methods Find Exp Clin Pharmacol. 2010 May;32(4):227-32.

10.Sumanont Y, Murakami Y, Tohda M, Vajragupta O, Watanabe H, Matsumoto K. Effects of manganese complexes of curcumin and diacetylcurcumin on kainic acid-induced neurotoxic responses in the rat hippocampus. Biol Pharm Bull. 2007 Sep;30(9):1732-9.

11. Fares MM, Salem MS. Dissolution enhancement of curcumin via curcumin-prebiotic inulin nanoparticles. Drug Dev Ind Pharm. 2015 Jan 30:1-8.

12. Kaur H, Bal A, Sandhir R. Curcumin supplementation improves mitochondrial and behavioral deficits in experimental model of chronic epilepsy. Pharmacol Biochem Behav. 2014 Oct;125:55-64.

13.Schraufstatter E, Bernt H. Antibacterial action of curcumin and related compounds. Nature. 1949 Sep 10;164(4167):456.

14.Srivastava R, Dikshit M, Srimal RC, Dhawan BN. Anti-thrombotic effect of curcumin. Thromb Res. 1985 Nov 1;40(3):413-7.

15.Shishodia S, Potdar P, Gairola CG, Aggarwal BB. Curcumin (diferuloylmethane) down-regulates cigarette smoke-induced NF-kappaB activation through inhibition of IkappaBalpha kinase in human lung epithelial cells: correlation with suppression of COX-2, MMP-9 and cyclin D1. Carcinogenesis. 2003 Jul;24(7):1269-79.

16. dos Santos Jaques JA, Ruchel JB, Schlemmer KB, Pimentel VC, Bagatini M, Souza Vdo C, et al. Effects of curcumin on the activities of the enzymes that hydrolyse adenine nucleotides in platelets from cigarette smoke-exposed rats. Cell Biochem Funct. 2011 Dec;29(8):630-5.

17.Soni K, Kuttan R. Effect of oral curcumin administration on serum peroxides and cholesterol levels in human volunteers. Indian journal of physiology and pharmacology. 1992;36(4):273.

18. Zhou H, Beevers CS, Huang S. The targets of curcumin. Curr Drug Targets. 2011 Mar 1;12(3):332-47.

19. Anand P, Kunnumakkara AB, Newman RA, Aggarwal BB. Bioavailability of curcumin: problems and promises. 

 

 

اخبار و مقالات پزشکی و سلامت - بانک اطلاعات دارویی

ما را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:

درج نظر



سوالات کاربران
تاکنون نظری برای این مطلب درج نشده است.