هموگلوبین چیست و چه نقشی در بدن دارد؟

هموگلوبین چیست و چه نقشی در بدن دارد؟

هموگلوبین چیست و چه نقشی در بدن دارد؟

هموگلوبین چیست؟

هموگلوبین پروتئین موجود در سلول های خون است و مسئول انتقال اکسیژن از ریه ها به سلول های بدن می باشد. هموگلوبین رنگ قرمز را به سلول های قرمز خون می دهد. سطح هموگلوبین در بین افراد متفاوت است، اما معمولا مردان سطح هموگلوبین بالاتری نسبت به زنان دارند.

چرا آزمایش هموگلوبین خون گرفته می شود؟

آزمایش هموگلوبین خون، میزان هموگلوبین موجود در خون را اندازه گیری می کند.غلظت هموگلوبین، اطلاعات خوبی درباره توانایی خون در انتقال اکسیژن به سراسر بدن می دهد.

به دلیل اینکه هموگلوبین اکسیژن را از ریه ها به سلول های اطراف بدن می رساند، سطوح پایین هموگلوبین می تواند نشان دهنده کم خونی باشد که در آن بدن اکسیژن کافی دریافت نمی کند. کم خونی می تواند باعث علائمی مانند ضعف و خستگی شود. در حالیکه، سطوح بالای هموگلوبین می تواند نشانه پلی سیتمی باشد که به دلیل وجود تعداد زیاد سلول های قرمز خون می باشد.

آزمایش هموگلوبین


هنگام آزمایش سطوح هموگلوبین باید مطمئن باشید که به اندازه کافی بدن را هیدراته نگه داشته اید. در غیر این صورت نتایج آزمایش می تواند بطور غیر طبیعی بالا نشان داده شود.

شما می توانید سطح هموگلوبین را همراه با سایر سلول های قرمز خون در آزمایشات خون بررسی کنید. برای کسانیکه سبک زندگی فعالی دارند، هم چنین یک آزمایش خون که شامل هردو آزمایش خون هموگلوبین و هماتوکریت و هم چنین 16 نشانگر زیستی دیگر است، پیشنهاد می شود.

هموگلوبین در بدن چه کاری انجام می دهد؟

عملکرد اصلی هموگلوبین در بدن انتقال اکسیژن از ریه ها به تمام سلول ها و بافت های بدن است. این پروتئین تقریبا بالای 96% از وزن خشک گلبول های قرمز را تشکیل می ددهد. هموگلوبین از چهار مولکول هم(heme) ساخته شده است که هرکدام حاوی یون آهن است. هر یون آهن می تواند به یک مولکول اکسیژن متصل شود. وقتی که اکسیژن به هموگلوبین متصل می شود، به عنوان اکسی هموگلوبین شناخته می شود. زمانیکه اکسی هموگلوبین به سلول مورد نیاز اکسیژن می رسد، اکسیژن از هموگلوبین جدا شده و وارد سلول می شود.

نقش دیگر هموگلوبین انتقال دی اکسید کربن از بافت ها به ریه هاست. دی اکسید کربن ماده زائد تنفسی است که 80% آن از طریق پلاسما منتقل می شود. دی اکسید کربن برای اتصال در هموگلوبین با اکسیژن رقابت نمی کند بلکه به ساختار پروتئین متصل می شود.

هموگلوبین هم چنین به حفظ PH خون در حدود 7.4 کمک می کند. اگر دی  اکسید کربن در خون تجمع کند، PH کاهش می یابد اما می تواند با تنفس یا تجدید هوا تغییر کند.

چگونه تغییرات در هموگلوبین بر سلامتی و تندرستی تاثیر می گذارد؟

سطوح بالای هموگلوبین می تواند نشان دهنده کم آبی در بدن باشد. کم آبی می تواند احساس بدی را ایجاد کند و علائم ناخوشایندی داشته باشد.

غلظت پایین هموگلوبین می تواند نشانه کم خونی، بویژه کمبود آهن باشد. کم خونی زمانی اتفاق می افتد که بدن به اندازه کافی گلبول قرمز برای تامین نیازهای خود نداشته باشد. در نتیجه، می تواند باعث ایجاد علائم ناخوشایند مختلفی شود که زندگی روزمره را تحت تاثیر قرار می دهد.

چه چیزی می تواند باعث تغییر میزان هموگلوبین شود؟

مقادیر نرمال هموگلوبین بین 120  180 گرم بر لیتر خون است، اما این مقدار می تواند باتوجه به جنسیت، سن و قومیت متفاوت باشد.افزایش تعداد هموگلوبین می تواند به علت موارد زیر باشد:

  • - کم آبی بدن
  • - بیماری شدید ریوی
  • - تولید بیش از حد سلولهای قرمز خون در مغز استخوان به نام پلی سیتمی

کاهش سطح هموگلوبین ممکن است به علت موارد زیر باشد:

  • - کمبود آهن
  • - کمبود ویتامین
  • - بیماری کلیوی
  • - خون ریزی
  • - اختلالات التهابی
  • - سیروز کبدی
  • - همولیز
  • - نارسایی مغز استخوان
  • - سرطان مغز استخوان
  • - عفونت

شایع ترین علائم کدام هستند؟

شایع ترین علائم کم آبی بدن که منجر به افزایش سطح هموگلوبین می شود، عبارتند از:

  • - تشنگی
  • - خشکی دهان، لب و چشم
  • - احساس سرگیجه یا سبکی سر
  • - احساس خستگی
  • - سردرد
  • - ادرار با رنگ زرد تیره و بوی نسبتا شدید
  • - معمولا کمتر از چهار بار در روز دستشویی رفتن

مهمترین علائم کم خونی که منجر به کاهش سطوح هموگلوبین خون می شود عبارتند از :

کم خونی ممکن است همراه با علائم باشد یا ممکن است علائمی نداشته باشد. اگر کم خونی به آرامی ایجاد شده باشد، با گذشت زمان ممکن است متوجه هیچ علائمی نشوید. با این حال، احتمالا برخی علائم را سرانجام مشاهده خواهید کرد. از جمله:

  • - پوست رنگ پریده
  • - احساس خستگی و ضعف در بیشتر اوقات
  • - سرگیجه
  • - قادر به انجام به ورزش به اندازه معمول نیستید
  • - بعداز ورزش احساسی شبیه به تنگی نفس دارید
  • - تپش قلب را تجربه می کنید

چگونه میتوان هموگلوبین را در محدوده سالم نگه داشت؟

ماده مغذی ضروری برای سلامت سلول های قرمز خون ، آهن است. منبع خوب آهن ، گوشت قرمز و جگر است. توصیه می شود که گوشت قرمز یک بار در هفته مصرف شود تا به نرمال نگه داشتن سطح آن کمک کند. زنانی که در سن قاعدگی هستند باید مصرف آهن خود را به ویژه در دوره قاعدگی افزایش دهند. افرادی که رژیم گیاهخواری دارند باید آهن مورد نیاز بدن را از منابع گیاهی تهیه کنند.

منابع غذایی خوب آهن عبارتند از:

  • - گوشت قرمز
  • - جگر
  • - سبزیجات برگ سبز مانند اسفناج
  • - میوه خشک
  • - حبوبات
  • - دانه های آجیل

جذب آهن از منابع گیاهی در صورت وجود ویتامین C بهتر است. برای مثال، غلات صبحانه غنی شده به همراه یک لیوان آب پرتقال. چای می تواند بر جذب آهن اثیر بگذارد. بنابراین باید از نوشیدن چای همراه با وعده های غذایی خودداری کرد و آن را در بین وعده غذایی بنوشید.

سطح آهن می تواند تحت تاثیر ورزش خیلی زیاد یا خیلی کم باشد. نداشتن آهن کافی می تواند بر توانایی ماهیچه ها برای بازیابی بعد از ورزش تاثیر بگذارد.

کم آبی بدن می تواند شایع ترین علت افزایش سطح هماتوکریت باشد. زیرا سطح پلاسمای خون زمانیکه آب در اطراف بدن به سلول ها و بافت هایی که بیشترین نیاز را به آب دارند توزیع میشود، کاهش می یابد. باید کم  و غالبا در طول روز آب بنوشید. تشنگی نشانه اولیه کم آبی است، بنابراین باید از تشنگی جلوگیری کنید. اگر در معرض دمای بالا قرار دارید، ورزش می کنید یا اسهال و استفراغ هستید باید آب بیشتری بنوشید.

ما را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:

درج نظر



سوالات کاربران
تاکنون نظری برای این مطلب درج نشده است.