کاربرد کانابیدیول(Cannabidiol)درکنترل علائم بیماری پارکینسون

کاربرد کانابیدیول(Cannabidiol)درکنترل علائم بیماری پارکینسون

کاربرد کانابیدیول(Cannabidiol)درکنترل علائم بیماری پارکینسون

بیماری پارکینسون (PD) نوعی اختلال تخریب کننده عصب می باشد که به علت آسیب سلول های عصبی در بخشی از مغز به نام ماده سیاه ( substantia nigra ) ایجاد می شود. این ناهنجاری بر سطح دوپامین که یک انتقال دهنده عصبی تولید شده در مغز می باشد , تأثیر می گذارد. .دوپامین  علاوه بر اینکه به عنوان مرکز پاداش[1] عمل می کند، بسیاری از عملکردهای بدن مانند حافظه، حرکت، انگیزه، خلق و خو و توجه را نیز کنترل می نماید. بیماری هایی نظیر پارکینسون، سندرم پاهای بی قرار و اختلال بیش فعالی – کم  توجهی (ADHD) با سطوح بالا و یا پایین دوپامین مرتبط می باشند. کمبود دوپامین در بدن منجر به بروز  اختلالات حرکتی مانند لرزش، برادی‌کینزی (حرکت آهسته)، سفتی اندام، مشکلات تعادلی و عدم تعادل وضعیتی می گردد.

بیش از صد ماده شیمیایی در گیاه کانابیس( شاهدانه )شناسایی شده و کانابیدیول که معمولاً با نام اختصاری CBD شناخته می شود، یکی از آن ها است. CBD و THC (دلتا-9 تتراهیدروکانابینول) دو تا از مهم ترین کانابینوییدها هستند. کانابینوئیدها بر روی گیرنده های کانابینوئیدی در سراسر بدن و مغز اثر می گذارندو در نتیجه بر چگونگی احساسات، حرکات و واکنش افراد موثرند. با توجه به افزایش دسترسی به کانابیدیول در ایالات متحده , علاقه به کنترل علائم بیماری پارکینسون با استفاده ازاین ترکیب در این جمعیت  افزایش یافته است.

 هنوز علت مستقیم بیماری پارکینسون ناشناخته است. اما گمان می رود که این بیماری به دلیل ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی ایجاد شود. علاوه بر این، هیچ درمان استانداردی برای این بیماری وجود ندارد زیرا علائم یک بیمار با دیگری متفاوت است.

علائم شایع بیماری پارکینسون

مطالعات نشان داده اند که علائم بیماری پارکینسون می تواند در طول سال ها گسترش یاید. برخی از علائم شایع مرتبط با کمبود دوپامین شامل برادی‌کینزی، لرزش، مشکلات در هنگام راه رفتن، سفتی اندام و عدم تعادل وضعیتی می باشد. علاوه بر این، بیماران از مشکلات غیرحرکتی مانند افسردگی، اختلال درخواب، اختلالات شناختی، یبوست، تعریق بیش از حد، از دست دادن حس بویایی، توهم، نیاز اورژانسی به دفع  ادرار، درد، فراموشی و خستگی رنج می برند.علائم غیر حرکتی بیش از علائم حرکتی بیماران مبتلا به  پارکینسون را  تحت تأثیر قرار می دهند.

علاوه بر موارد فوق, مطالعات  نشان داده است که بیماران مبتلا به بیماری پارکینسون  از دمانس اجسام لوی( Lewy body dementia) رنج میبرند.  این  نوع  دمانس شکل نادری از زوال عقل  ناشی از تجمع غیر طبیعی رسوبات پروتئین (آلفا-سینوکلئین) در سلولهای عصبی ماده سیاه مغز (substantia nigra)  می باشد.

مدیریت بیماری پارکینسون

مطالعات نشان داده اند که درمان های دارویی در کنترل علائم حرکتی این بیماری موثر بوده اند. علاوه بر آن، این درمان ها طول عمر بیماران را افزایش داده اند. دوپامینرژیک های موجود در بازار قادرند  به گونه ای موثر دوپامین را در مغز فعال کرده  یا افزایش دهند. با این حال بروز عارضه جانبی ناشی از کاربرد دوپامینرژیک ها مدیریت بیماری را دشوار می کند.

دوپامینرژیک ها ممکن است با سایر داروها تداخل داشته باشند و علائم غیرحرکتی بیماری را افزایش دهند. همچنین داروهای ضد افسردگی، دوپامین را  بلوک می کنند و بنابراین، با داروهای مورد استفاده برای درمان علائم حرکتی تداخل دارند. بنابراین، درمان بیماری پارکینسون باید برای هر بیمار به دقت تنظیم گردد.

برخی از رویکردهای غیردارویی رایج ازقبیل تمرین درمانی با تمرینات ورزشی مخصوص و گفتار درمانی می توانند در مراحل اولیه بیماری موثر باشند. علاوه بر این  مشاهده شده هنگامی که درمان دارویی بیمار  با  تحریک عمیق مغز  و درمان های  رفتاری- شناختی  همراه شود, می تواند بسیار مفید باشد.

استفاده از کانابیدیول (CBD) در بیماران مبتلا به پارکینسون

کانابیدول cbd


کانابیدیول (CBD) به عنوان یک درمان جایگزین  در بیماران مبتلا به بیماری پارکینسون مورد استفاده قرارمی گیرد. CBD یک ترکیب گیاهی است که از Cannabis sativa استخراج می گردد. به طور معمول به منظور جلوگیری از خطر سوء استفاده یا  بروز وابستگی به محصولات CBD , فراورده های آن حاوی  مقادیر کمتر از 0.3٪ تتراهیدروکانابینول هستند.  در ایالات متحده فراورده های  CBD برای درمان اختلالات عصبی، درد، بی خوابی، اضطراب، سردرد و افسردگی مورد استفاده قرا می گیرند.

مطالعات در فاز پیش بالینی  اثرات ضد سایکوز (روان پریشی)، ضد وسواس، از بین برنده حملات هراس ، ضد افسردگی و ضد اضطراب CBD  را گزارش نموده اند .  در یک کارآزمایی بالینی نشان داده شد تجویز مقادیر دقیقی در روز باعث بهبود تحرک ، وضعیت عاطفی، درد بدن و ارتباطات در بیماران  مبتلا به پارکینسون در مقایسه با درمان پلاسبو(دارونما) می گردد. یک مطالعه اخیر نیز  بهبود قابل ملاحظه علائم غیرحرکتی بیماری پارکینسون را در درمان با CBD بیان می دارد.

یک مطالعه  حیوانی اخیر نیز اثرات حفاظت نورونی CBD را در بیماران مبتلا به پارکینسون نشان داده است که این اثر کانابیدیول  از طریق کاهش تخریب ماده سیاه (nigrostriatal)  و کاهش پاسخ های التهابی نورونی رخ می دهد. بهبود عملکرد حرکتی  نیز در این درمان  مشاهده شده است. علاوه بر این  CBD  موجب کاهش تخریب دوپامین,  ایجاد اثرات ضد التهابی  و کند کردن  استرس اکسیداتیو در مدل‌های حیوانی گردید.

 در طول سال های اخیر چندین مطالعه بالینی به بررسی اثر CBD در بیماران مبتلا به بیماری پارکینسون پرداخته اند . مطالعه ای بر روی 6 بیمار مبتلا به بیماری پارکینسون با علائم روانی که علائمشان حداقل به مدت 3ماه قبل از ورود به کارآزمایی طول کشیده بود و  با کاهش داروهای ضد پارکینسون قابل کنترل نبود انجام گردید. CBD به صورت خوراکی در ترکیب با داروهای کلاسیک ضد پارکینسون موجب کاهش علائم روانی بیمار  بدون تأثیر بر علائم شناختی و حرکتی و یا  بدون بروز عوارض جانبی شدید  گردید. مطالعه دوم بررسی چهار بیمار مبتلا به بیماری پارکینسون با اختلال در الگوی خواب REM (RBD) بود. همه آنها کاهش سریع، قابل توجه و مداوم در فرکانس RBD  را پس از درمان با CBD نشان دادند. پس از قطع دارو، RBD به فرکانس و شدت پایه بازگشت. مطالعه سوم، یک کارآزمایی دوسوکور اکتشافی استفاده از CBD در مقابل دارونما بود. بیست و یک بیمار مبتلا به بیماری پارکینسون بدون زوال(دمانس) عقل و یا همراه با شرایط روانپزشکی , به سه گروه هفت نفره تقسیم شدند. یک گروه دارونما، یک گروه با CBD  با یک دوز روزانه و گروه اخر  CBD با دوز  روزانه بالاتر دریافت نمودند. شرکت کنندگان با توجه به نمره علائم حرکتی و عمومی  [UPDRS]  و بهبود کیفیت زندگی  [PDQ-39] مورد ارزیابی قرار گرفتند. هیچ تفاوتی در بین گروه ها در موردعلائم حرکتی وجود نداشت. با این حال، گروه‌سوم میانگین نمرات کلی متفاوتی در PDQ-39 داشتند. نویسندگان به تأثیر احتمالی CBD در بهبود  کیفیت زندگی در بیماران مبتلا به بیماری پارکینسون که فاقد مشکلات روانپزشکی بودند, اشاره می‌کنند.

همه این مطالعات نتایج جالبی را نشان دادند، اما حجم نمونه ها بسیار کوچک و مدت زمان پیگیری نیز  بسیار کوتاه است.

کمیته پزشکی مبتنی بر شواهد انجمن اختلال حرکتی در سال2018  توصیه هایی را برای درمان‌های بیماری پارکینسون منتشر کرد و در آن به این نتیجه گیری رسید که تا آن زمان هنوز شواهد کافی برای حمایت از به کارگیری CBD برای درمان یبیماری پارکینسون  وجود ندارد.

یک مطالعه باز دیگر OPEN- LABLE) ( بر روی بیماران مبتلا به پارکینسون که دارای  لرزش قابل توجه در هنگام  استراحت بودند و  از گیاه کانابیس استفاده نمی کردند  انجام گردید . این بیماران  CBD  را با درصد خلوص بالا (Epidiolex®; 100 mg/mL)  به مدت 10 تا 15 روز دریافت کردند.

پانزده شرکت‌کننده در این کار آزمایی  ثبت‌نام کردند که دو نفر در هنگام غربالگری حذف شدند. 13 شرکت کننده باقیمانده در کارآزمایی (10 مرد) دارای میانگین سنی  68.15 سال و با سابقه میانگین 6.1 سال ابتلا به  بیماری پارکینسون بودند. پس از استفاده از این ترکیب در بیماران  عوارض جانبی از جمله اسهال (85٪)، خواب آلودگی (69٪)، خستگی (62٪)، افزایش وزن (31%)، سرگیجه (23%)، درد شکم (23%) و سردرد، کاهش وزن، حالت تهوع، بی اشتهایی و افزایش اشتها (هر کدام 5%) رخ داد. عوارض جانبی عمدتاً خفیف بوده و هیچکدام جدی نبود. افزایش آنزیم‌های کبدی، عمدتاً  با الگوی کلستاتیک، در پنج شرکت‌کننده (38.5%)رخ داد که فقط یک مورد علامت‌دار بود. سه نفر (23%) به دلیل عدم تحمل مطالعه را ترک کردند. ازمیان ده نفری (هشت مرد) که  مطالعه را تکمیل نمودند، به طور متوسط بهبود کلی در حرکات بیماران مبتلا به پارکینسون با نرخ مقیاس رتبه بندی  7.70 (9.39، میانگین کاهش 17.8٪، 0.012=p) وبهبود اختلالات حرکتی با نرخ مقیاس رتبه بندی  6.10 (6.64، میانگین کاهش 24.7٪، p=) مشاهده گردید. خواب شبانه و اختلالات عاطفی/رفتاری نیز به طور قابل توجهی در بیماران بهبود یافت.از این مطالعه نیز این نتیجه حاصل گردید که CBD، به شکل  شربت( Epidiolex )، ممکن است در بیماران مبتلا به پارکینسون مؤثر باشد، اما دوز نسبتاً بالای مورد استفاده در این مطالعه با افزایش آنزیم‌های کبدی مرتبط بود. برای ارزیابی اشکال مختلف کانابیس در بیماران مبتلا به پارکینسون , کارآزمایی‌های تصادفی‌ و کنترل‌شده مورد نیاز است.

 

نتیجه گیری

توجه به این نکته ضروری است که هنوز درخصوص اثربخشی CBD در بیماران مبتلا به بیماری پارکینسون  هیچ نتیجه‌ ای نمی‌توان گرفت، زیرا مطالعات بالینی بزرگتر ازفاز III و کارآزمایی‌های با اثربخشی قطعی در بیماران انجام نشده است. برای روشن شدن اثربخشی احتمالی و مکانیسم‌های دخیل در پتانسیل درمانی CBD در بیماری پارکینسون  نیاز به انجام کارآزمایی‌های تصادفی دوسوکور،  کارآزمایی های کنترل‌شده با دارونما , و کارآزمایی تصادفی با جامعه آماری بزرگ‌تر می باشد. علاوه بر مطالعات انجام شده به طور خاص برای ارزیابی  ایمن بودن CBD در بیماران مبتلا به بیماری پارکینسون(از جمله ایمنی دراز مدت آن)، تداخلات احتمالی با داروهای ضد پارکینسون و عوارض جانبی احتمالی، همچنین بررسی پنجره درمانی این ترکیب برای کنترل علائم حرکتی و غیر حرکتی در بیماران پارکینسونی نیز مورد نیاز است.

دانشمندان نسبت به استفاده از CBD در بیماران  با  نقص در سیستم ایمنی هشدار داده اند. علت این امر افزایش خطر بروز کاهش وزن، عفونت و کم خونی در این بیماران می باشد. علاوه بر این، به دلیل مشخصات پیچیده فارماکودینامیکی و فارماکوکینتیکی CBD، این ترکیب می تواند به راحتی با سایر داروها تداخل داشته باشد. استفاده از CBD برای درمان بیماری پارکینسون یک حوزه تحقیقاتی نسبتاً جدید است و اثبات اثربخشی طولانی مدت آن نیازمند انجام مطالعات بالینی انسانی  می باشد.

مزیت عمده درمان با CBD در مقایسه با داروهای عادی مورد استفاده در درمان پارکینسون، عدم محدودیت زمانی در استفاده از  آن است. استفاده از CBD موجب بروز برخی عوارض جانبی شامل سرگیجه، پریشانی ، خواب آلودگی و مشکل در تمرکز می گردد. محدود کردن یا اجتناب از مصرف الکل در هنگام مصرف CBD، بسیار مهم می باشد. در صورت بروز هرگونه عارضه جانبی در هنگام  استفاده ازمحصولات CBD  مصرف آن باید  متوقف گردد.

پیچیدگی بیماری پارکینسون منجر به توسعه طیف گسترده ای از گزینه های درمانی گردیده است که هدف بسیاری از این روش ها, کنترل علائم ناتوان کننده این بیماری پیشرونده و در عین حال به حداقل رساندن عوارض جانبی نامطلوب مرتبط با درمان های دارویی فعلی می باشد. استفاده از کانابیدیول از  گزینه های درمانی جدید است و برای بررسی ایمن بودن آن در  بیماران مبتلا به بیماری پارکینسون  نیاز به مطالعات بیشتری می باشد. اثرات مثبت CBD  در مطالعات متعددی نشان داده شده است، اما به دلیل تفاوت در نحوه ساختار مغز در بیماران مبتلا به پارکینسون در  مقایسه با مغز افراد غیر بیمار, برای اطمینان از نتایج موفقیت آمیز نیاز به انجام مطالعات جداگانه ای می باشد.

 

 

[1] سیستم پاداش به گروهی از ساختارهای مغزی اشاره دارد که در برابر محرک‌های تقویت‌کننده یا لذت بخش نظیر مواد مخدر و داروهای اعتیاد آور فعال می‌شوند. هنگامی که افراد در معرض محرکی لذت بخش قرار می‌گیرند، مغز شروع به افزایش آزادسازی نوروترنسمیتر (ناقل عصبی) دوپامین می‌کند و فعالیت مناطق مغزی مرتبط با دوپامین افزایش می‌یابد.


بانک اطلاعات دارویی رضوی | موسسه خدمات دارویی رضوی 


ما را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:

درج نظر



سوالات کاربران
تاکنون نظری برای این مطلب درج نشده است.