مسمومیت غذایی؛ علائم،علل و راههای پیشگیری

مسمومیت غذایی؛ علائم،علل و راههای پیشگیری

مسمومیت غذایی؛ علائم،علل و راههای پیشگیری

بررسی اجمالی

بیماری ناشی از غذا که بیشتر به آن مسمومیت غذایی گفته می‌شود، نتیجه خوردن غذای آلوده، فاسد یا سمی است. ارگانیسم های عفونی - از جمله باکتری ها ، ویروس ها و انگل ها - یا سموم آنها شایع ترین دلایل مسمومیت غذایی است.

ارگانیسم های عفونی یا سموم آنها می توانند غذا را در هر مرحله از فرآوری یا تولید آلوده کنند. اگر غذا به صورت نادرست تهیه یا پخته شود ، آلودگی در خانه نیز می تواند رخ دهد.

علائم مسمومیت غذایی ، که می تواند ظرف چند ساعت پس از خوردن غذای آلوده شروع شود ، اغلب شامل حالت تهوع ، استفراغ یا اسهال است. در بیشتر مواقع ، مسمومیت غذایی خفیف است و بدون درمان برطرف می شود. اما برخی از افراد باید به بیمارستان بروند.


علائم مسمومیت غذایی

 علائم بسته به منبع عفونت می‌توانند متفاوت باشند.  بیشتر انواع مسمومیت های غذایی باعث ایجاد یک یا چند مورد از علائم و نشانه های زیر می شوند:

  • - حالت تهوع
  • - استفراغ
  • - اسهال آبکی یا خونی
  • - درد و گرفتگی شکم
  • - تب

علائم و نشانه ها ممکن است چند ساعت پس از خوردن غذای آلوده شروع شود ، یا ممکن است چند روز یا حتی هفته ها بعد شروع شود. بیماری ناشی از مسمومیت غذایی معمولاً از چند ساعت تا چند روز طول می کشد.


چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم

اگر هر یک از علائم یا نشانه های زیر را مشاهده کردید ، به دنبال مراقبت پزشکی باشید.

  • - قسمتهای مکرر استفراغ و ناتوانی در پایین نگه داشتن مایعات
  • - استفراغ خونی یا مدفوع
  • - اسهال بیش از سه روز
  • - درد شدید یا گرفتگی شدید شکم
  • - تب بالاتر از 100.4 F (38 درجه سانتیگراد)
  • - علائم یا علائم کم آبی - تشنگی بیش از حد ، خشکی دهان ، ادرار کم و یا بدون ادرار ، ضعف شدید ، سرگیجه یا سبکی سر
  • - علائم عصبی مانند تاری دید ، ضعف عضلانی و سوزن سوزن شدن در بازوها

 

علل مسمومیت غذایی

آلودگی غذا می تواند در هر نقطه از تولید شامل: رشد ، برداشت ، فرآوری ، ذخیره سازی ، حمل و نقل یا تهیه.رخ دهد.  آلودگی متقاطع - انتقال ارگانیسم های مضر از یک سطح به سطح دیگر - اغلب علت آن است. این امر خصوصاً برای غذاهای خام و آماده مانند سالادها یا سایر محصولات بسیار دردسرساز است. از آنجا که این غذاها پخته نشده اند ، موجودات مضر قبل از خوردن از بین نمی روند و می توانند مسمومیت غذایی ایجاد کنند.

بسیاری از عوامل باکتریایی ، ویروسی یا انگلی باعث مسمومیت غذایی می شوند. جدول زیر برخی از آلودگی های احتمالی را نشان می دهد ، هنگامی که شما ممکن است علائم و روش های متداول انتشار ارگانیسم را احساس کنید.




آلودگی : کمپایلوباکتر
شروع علائم : 2 تا 5 روز
غذاهای موثر وراه انتقال : گوشت و مرغ.  در صورت تماس مدفوع حیوانات با سطوح گوشت ، آلودگی در حین فرآوری ایجاد می شود. منابع دیگر شامل شیر غیر پاستوریزه و آب آلوده است


آلودگی :کلستریدیوم بوتولیسم
شروع علائم : 12 تا 72 ساعت
غذاهای موثر وراه انتقال : غذاهای کنسرو خانگی با اسیدیته کم ، غذاهای تجاری کنسرو شده نامناسب ، ماهی دودی یا نمکی ، سیب زمینی پخته شده در فویل آلومینیوم

آلودگی : کلوستریدیوم پرفرنژنس
شروع علائم : 8 تا 16 ساعت
غذاهای موثر وراه انتقال : گوشت ، خورشت و گندم. زمانیکه غذا به اندازه کافی گرم نباشد یا غذا خیلی سرد شود، هنگام سرو غذاها به طور معمول پخش می شود

آلودگی : ای کلای
شروع علائم : 1 تا 8 روز
غذاهای موثر وراه انتقال : گوشت گاو آلوده به مدفوع در هنگام ذبح. به طور عمده توسط گوشت گوشت گوساله پخته نشده پخش کنید. منابع دیگر شامل شیر غیر پاستوریزه و سیب سیب ، جوانه یونجه و آب آلوده است

آلودگی : ژیاردیا لامبلیا
شروع علائم : 1 تا 2 هفته
غذاهای موثر وراه انتقال : محصولات خام ، آماده برای مصرف و آب آلوده. توسط یک فرد نگهدارنده مواد غذایی آلوده قابل انتقال است


آلودگی : هپاتیت A
شروع علائم : 28 روز
غذاهای موثر وراه انتقال : محصولات خام ، آماده مصرف و صدف از آب آلوده. توسط یک فرد نگهدارنده مواد غذایی آلوده قابل انتقال است

آلودگی : لیستریا
شروع علائم : 9 تا 48 ساعت
غذاهای موثر وراه انتقال : هات داگ ، گوشت ناهار ، شیر و پنیرهای غیر پاستوریزه و محصولات خام شسته نشده. از طریق خاک و آب آلوده قابل انتشار است

آلودگی : نورو ویروس ها (ویروس های شبیه نورواک)
شروع علائم : 12 تا 48 ساعت
غذاهای موثر وراه انتقال : محصولات خام ، آماده مصرف و صدف از آب آلوده. توسط یک فرد نگهدارنده مواد غذایی آلوده قابل انتقال است

آلودگی : روتا ویروس
شروع علائم : 1 تا 3 روز
غذاهای موثر وراه انتقال : محصول خام و آماده مصرف. توسط یک فرد نگهدارنده مواد غذایی آلوده قابل انتقال است.

آلودگی : سالمونلا
شروع علائم : 1 تا 3 روز
غذاهای موثر وراه انتقال : گوشت ، مرغ ، شیر یا زرده تخم مرغ خام یا آلوده. از پخت و پز نامناسب زنده مانده است. با چاقو ، سطح برش دهنده یا مواد غذایی آلوده قابل انتشار است.


آلودگی : شیگلا
شروع علائم : 24 تا 48 ساعت
غذاهای موثر وراه انتقال : غذاهای دریایی و محصولات خام و آماده مصرف. توسط یک فرد نگهدارنده مواد غذایی آلوده قابل انتقال است.


آلودگی : استافیلوکوک اورئوس
شروع علائم : 1 تا 6 ساعت
غذاهای موثر وراه انتقال : گوشت و سالادهای آماده ، سس های خامه ای و شیرینی های پر از خامه. با تماس دست ، سرفه و عطسه قابل انتقال است.


آلودگی : ویبریو ولنیفیکوس
شروع علائم : 1 تا 7 روز
غذاهای موثر وراه انتقال : صدف های خام و صدف های خام یا نیمه پخته ، صدف کامل. از طریق آب دریا آلوده قابل انتشار است.


عوامل خطر

احتمال بروز بیماری پس از خوردن غذای آلوده بستگی به ارگانیسم، میزان قرار گرفتن در معرض عوامل، سن و میزان سلامتی فرد بستگی دارد. گروه‌هایی که در معرض خطر بیشتری قرار دارند شامل موارد زیر‌ می‌باشند:

  • - افراد مسن:با افزایش سن، میزان موثر بودن، توانایی و سرعت پاسخ سیستم ایمنی بدن به ارگانیسم‌های عفونی نسبت به زمان جوانی کاهش‌ می‌یابد.
  • - زنان باردار:در طول بارداری تغییرات متابولیکی و گردش خون ممکن است خطر مسمومیت غذایی را افزایش دهد، همچنین واکنش به مسمومیت غذایی در دوران بارداری شدیدتر‌ می‌باشد. ندرتا ممکن است جنین نیز بیمار شود.
  • - نوزادان و کودکان خردسال:سیستم ایمنی بدن آن‌ها به طور کامل توسعه نیافته است و به همین دلیل در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به مسمومیت غذایی هستند.
  • - افراد مبتلا به بیماری‌های مزمن:داشتن بیماری مزمن مانند دیابت، بیماری کبد، ایدز، شیمی درمانی یا پرتودرمانی برای سرطان، پاسخ ایمنی بدن را کاهش‌ می‌دهد.


عوارض مسمومیت غذایی

شایعترین عارضه جدی مسمومیت غذایی کمبود آب بدن -کاهش شدید آب و نمک های ضروری و مواد معدنی، است . اگر یک فرد بالغ سالم هستید و به اندازه کافی مایعات می نوشید تا بتوانید مایعاتی را که بدن از استفراغ و اسهال از دست می دهد جایگزین کنید ، کمبود آب بدن نباید مشکلی ایجاد کند.

نوزادان ، افراد مسن و افراد دارای سیستم ایمنی سرکوب شده یا بیماری های مزمن ممکن است در صورت از دست دادن مایعات بیش از مقدار مورد نیاز بدن ، دچار کمبود شدید آب بدن شوند. در این صورت ، ممکن است لازم باشد در بیمارستان بستری شوند و مایعات داخل وریدی دریافت کنند. در موارد شدید ، کمبود آب بدن می تواند کشنده باشد.

برخی از انواع مسمومیت های غذایی عوارض بالقوه جدی برای افراد خاص دارند. این عوارض شامل:

  • - عفونت لیستریا: عوارض ناشی از مسمومیت غذایی با لیستریا ممکن است برای نوزاد متولد شده بسیار شدید باشد. در اوایل بارداری ، عفونت لیستریا ممکن است منجر به سقط جنین شود. در اواخر بارداری ، یک عفونت لیستریا ممکن است منجر به تولد نوزاد مرده ، زایمان زودرس یا عفونت بالقوه کشنده در نوزاد پس از تولد شود - حتی اگر مادر به عفونت کمی مبتلا باشد. نوزادانی که از یک عفونت لیستریا جان سالم به در می برند ممکن است آسیب عصبی طولانی مدت و تاخیر در رشد را تجربه کنند.
  • - اشریشیا کلی ( coli): برخی از سویه های E. coli می توانند یک عارضه جدی به نام سندرم همولیتیک اورمیک ایجاد کنند. این سندرم به غشای رگهای خونی کوچک در کلیه آسیب می رساند ، که گاهی منجر به نارسایی کلیه می شود. افراد مسن ، کودکان زیر 5 سال و افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند بیشتر در معرض خطر ابتلا به این عارضه هستند. اگر در این دسته از گروه های خطر قرار دارید ، در اولین نشانه اسهال شدید یا خونی به پزشک مراجعه کنید.


پیشگیری از مسمومیت غذایی


برای جلوگیری از مسمومیت غذایی رعایت موارد زیر پیشنهاد‌ می‌شود:

شستن دست‌ها، ظروف و مواد غذایی: ظروف و دست‌های خود را قبل و بعد از دست زدن به غذا و پخت، به خوبی با آب گرم و صابون بشویید.

غذاهای خام را از غذاهای آماده جدا کنید: هنگام خرید، تهیه‌ی غذا و یا ذخیره‌ی مواد غذایی، گوشت خام، مرغ خام، ماهی و صدف خام را از دیگر غذاها دور نگه دارید زیرا احتمال انتقال آلودگی وجود دارد.

پخت گوشت در دمای مناسب: بهترین راه برای تشخیص اینکه آیا غذاها در دمای مناسب پخته شده اند استفاده از دماسنج غذایی است. شما می توانید موجودات مضر موجود در اکثر غذاها را با پختن آنها در دمای مناسب از بین ببرید. گوشت گاو تا دمای حداقل ۱۶۰ درجه‌ی فارنهایت (۷۱.۱ درجه‌ی سانتیگراد) و استیک، گوشت بره، گوشت خوک، گوشت گوساله، تا دمای حداقل ۱۴۵ درجه‌ی فارنهایت (۶۲.۸ درجه‌ی سانتیگراد) و گوشت مرغ و بوقلمون تا دمای حداقل ۱۶۵ درجه‌ی فارنهایت (۷۳.۹ درجه‌ی سانتیگراد) باید پخته شوند. ماهی و صدف نیز باید کاملا پخته شود.

قرار دادن غذاها در یخچال: غذاهایی که به سرعت فاسد‌ می‌شوند را در عرض دو ساعت پس از خرید در یخچال قرار دهید. اگر دمای محیط بالاتر از ۹۰ درجه‌ی فارنهایت (۳۲.۲ درجه‌ی سانتیگراد) باشد، غذاهایی که فاسد‌ می‌شوند را ظرف یک ساعت در یخچال قرار دهید.

یخ زدایی مواد غذایی: مواد غذایی را در دمای محیط یخ زدایی و گرم نکنید. امن ترین راه برای یخ زدایی مواد غذایی یخ زده، یخ زدایی آن‌ها در یخچال است. در صورت استفاده از مایکروفر، آن را روی حالت “یخ زدایی” یا “۵۰ درصد قدرت” تنظیم کنید و پس از یخ زدایی، بلافاصله مواد غذایی را بپزید.

زمانی که در مورد سلامت غذا شک دارید، آن را بیرون بیندازید: اگر مطمئن نیستید که غذا به درستی ذخیره یا آماده شده، آن را دور بیندازید. مواد غذایی که برای مدت طولانی در دمای اتاق بوده اند ممکن است حاوی باکتری یا سموم باشند که نمی توانند با پخت و پز نابود شوند و باید دور انداخته شوند حتی اگر سالم به نظر‌ می‌رسند و بوی خوبی دارند.

مسمومیت غذایی برای کودکان، زنان باردار و جنین آنها، افراد مسن و افراد با ضعف سیستم ایمنی تهدید کننده‌ی زندگی است. این افراد باید اقدامات احتیاطی بیشتری را با اجتناب از غذاهای زیر انجام دهند:

  • - گوشت و مرغ خام یا نیم پز
  • - ماهی و صدف خام یا نیم پز
  • - تخم مرغ خام یا غذاهایی که حاوی تخم مرغ خام هستند مانند سس مایونز، خمیر شیرینی و بستنی خانگی
  • - جوانه‌ی خام مانند یونجه، لوبیا، شبدر و جوانه‌ی تربچه
  • - آب میوه‌های غیر پاستوریزه
  • - شیر و محصولات لبنی غیر پاستوریزه
  • - پنیرهای نرم و غیر پاستوریزه
  • - مغز گوسفند یخ زده و هات داگ خام و دیگر غذاهای خیابانی


تشخیص مسمومیت غذایی

مسمومیت غذایی اغلب بر اساس یک تاریخچه‌ی پزشکی دقیق در مورد علائم و غذاهای خاصی که خورده اید تشخیص داده‌ می‌شود. پزشک همچنین معاینه جسمی را انجام می دهد و بدنبال علائم کم آبی بدن است.

بسته به علائم و تاریخچه‌ی پزشکی، دکتر ممکن است آزمایش‌های تشخیصی مثل آزمایش خون، کشت مدفوع و بررسی انگل را برای شناسایی علت و تایید تشخیص انجام دهد.

برای آزمایش مدفوع ، پزشک نمونه ای از مدفوع شما را به آزمایشگاه می فرستد ، جایی که یک تکنسین سعی می کند ارگانیسم عفونی را شناسایی کند. در صورت یافتن ارگانیسم ، پزشک احتمالاً به شما اطلاع می دهد که آیا مسمومیت غذایی با شیوع بیماری ارتباط دارد یا خیر.

در برخی موارد ، علت مسمومیت غذایی قابل شناسایی نیست.


درمان مسمومیت غذایی

درمان مسمومیت غذایی معمولا به منبع بیماری و شدت علائم بستگی دارد. در اکثر موارد، بدون درمان در عرض چند روز بیماری بهبود‌ می‌یابد، هر چند برخی از انواع مسمومیت غذایی ممکن است طولانی تر شوند. درمان مسمومیت غذایی شامل موارد زیر‌ می‌باشد:

جایگزینی مایعات از دست رفته:


مایعات و الکترولیت‌ها و مواد معدنی مانند سدیم، پتاسیم و کلسیم که مسئول حفظ تعادل مایعات در بدن هستند و به دلیل اسهال از دست رفته اند نیاز به جایگزینی دارند. برخی از کودکان و بزرگسالان مبتلا به اسهال و استفراغ مداوم ممکن است نیاز به بستری در بیمارستان و جایگزینی وریدی مایعات و الکترولیت‌های از دست رفته برای پیشگیری یا درمان کم آبی داشته باشند.

آنتی بیوتیک: 
در موارد خاصی از مسمومیت غذایی یا شدید بودن علائم، پزشک ممکن است آنتی بیوتیک تجویز کند. مسمومیت غذایی ناشی از لیستریا باید در طول بستری، با آنتی بیوتیک داخل وریدی درمان شود. هرچه درمان زودتر آغاز شود، پاسخ به درمان بهتر است. در دوران بارداری، درمان سریع آنتی بیوتیک ممکن است به جلوگیری از انتقال عفونت به نوزاد کمک کند. آنتی بیوتیک به درمان مسمومیت غذایی ناشی از ویروس کمکی نمی کند و در انواع خاصی از مسمومیت غذایی ویروسی یا باکتریایی، بیماری را بدتر‌ می‌کند.

کنترل تهوع و استفراغ:
 برای درمان بزرگسالان مبتلا به اسهال که تب و اسهال خونی ندارند، از لوپرامید (Imodium A-D) و یا بیسموت (Pepto-Bismol) می‌توان استفاده کرد. داروهایی برای کمک به کنترل تهوع و استفراغ نیز تجویز‌ می‌شوند.


درمان‌های خانگی مسمومیت غذایی

مسمومیت غذایی طی ۴۸ ساعت بدون درمان برطرف‌ می‌شود. برای کمک به جلوگیری از کمبود آب موارد زیر را امتحان کنید:

اجازه دهید معده تسکین یابد: چند ساعت خوردن و نوشیدن را متوقف کنید.

سعی کنید تکه های یخ را مکیده یا جرعه های کوچک آب بنوشید. همچنین ممکن است نوشابه شفاف ، آبگوشت شفاف یا نوشیدنی های ورزشی بدون کافئین را امتحان کنید. اگر علائم کم آبی شدید یا اسهال دارید ، ممکن است محلول های آبرسانی دهانی را نیز امتحان کنید. وقتی ادرار طبیعی می کنید و ادرار شما تمیز و تیره رنگ نیست ، مایعات کافی دریافت می کنید.

پروبیوتیک ها. ممکن است پزشک آزمایش پروبیوتیک ها را به شما توصیه کند. قبل از آزمایش پروبیوتیک از پزشک خود بپرسید.

شروع دوباره‌ی خوردن: به تدریج با غذاهای شیرین، سبک و کم چرب که آسان هضم‌ می‌شوند مانند نوشابه، نان تست، ژلاتین، موز و برنج شروع به خوردن کنید. اگر حالت تهوع دارید نخورید.

رعایت غذایی: تا زمانی که حالتان بهتر شود از بعضی غذاها مانند محصولات لبنی، کافئین، الکل، نیکوتین و غذاهای چرب یا پرچاشنی اجتناب کنید.

استراحت کنید: بیماری و کم آبی بدن‌ می‌تواند شما را تضعیف و خسته کند.

 

مراجعه به پزشک

اگر شما یا فرزندتان نیاز به مراجعه به پزشک دارید ، احتمالاً ابتدا به پزشک اصلی خود مراجعه خواهید کرد. اگر در مورد تشخیص سوالاتی وجود دارد ، پزشک ممکن است شما را به یک متخصص بیماری های عفونی ارجاع دهد.

آنچه شما می توانید انجام دهید

تهیه لیستی از سوالات به شما کمک می کند از وقت خود با پزشک خود نهایت استفاده را ببرید. برخی از سوالات برای پرسیدن شامل موارد زیر است:

  • علت احتمالی علائم چیست؟ آیا علل احتمالی دیگری نیز وجود دارد؟
  • آیا نیازی به آزمایش است؟
  • بهترین روش درمانی چیست؟ آیا گزینه های دیگری وجود دارد؟
  • آیا نیازی به دارو است؟ اگر بله ، آیا جایگزین عمومی برای دارویی که تجویز می کنید وجود دارد؟
  • چگونه می توانم علائم را کاهش دهم؟


چه انتظاری از پزشک خود دارید

برخی از سوالاتی که پزشک ممکن است بپرسد شامل موارد زیر است:

  • - آیا کسی در خانواده شما یا افراد نزدیک به شماعلائم مشابهی داشته است؟ اگر چنین است ، آیا همان چیزها را خوردید؟
  • - آیا به جایی سفر کرده اید که آب یا غذا ممکن است آلوده باشد؟
  • - آیا حرکات روده ای خونی دارید؟
  • - تب دارید؟
  • - آیا در روزها یا هفته ها قبل از شروع علائم آنتی بیوتیک مصرف کرده اید؟
  • - علائم از چه زمانی شروع شد؟
  • - آیا علائم مداوم بوده است ، یا اینکه آنها می آیند و می روند؟
  • - در چند روز گذشته چه غذاهایی خورده اید؟


کاری که می توانید در این دوره زمانی انجام دهید

به مقدار زیاد مایعات بنوشید. با غذاهای نرم و ملایم ادامه دهید تا فشار روی سیستم گوارشی شما کاهش یابد. اگر کودک شما بیمار است ، از همین روش پیروی کنید - مایعات و غذای ملایم زیادی به او ارائه دهید. اگر از شیر مادر تغذیه می کنید یا از شیر خشک استفاده می کنید ، مانند همیشه به کودک خود غذا دهید.

آیا دادن مایعات از طریق دهان برای آبرسانی به کودک از پزشک کودک خود سوال کنید.. افراد مسن و افراد دارای سیستم ایمنی ضعیف نیز ممکن است از محلول های آبرسانی دهان بهره مند شوند. داروهایی که به کاهش اسهال کمک می کنند به طور کلی برای کودکان توصیه نمی شود.


ما را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:

درج نظر



سوالات کاربران
تاکنون نظری برای این مطلب درج نشده است.