فنتانیل fentanyl


● فنتانیل، یک ماده افیونی مصنوعی قوی، به دلیل خواص ضد درد خود مشهور است و به طور گسترده برای مدیریت درد استفاده می شود.

● فنتانیل که به دلیل قدرت بالایش به عنوان یک ماده کنترل شده در جدول II طبقه بندی شده است، در فرمولاسیون های مختلفی از جمله چسب ها، قرص ها و اشکال تزریقی استفاده می شود.

● اثربخشی آن در تسکین دردهای شدید، مانند دردهای مرتبط با جراحی، سرطان یا شرایط مزمن، آن را در محیط های پزشکی ارزشمند می کند.

● با این حال، قدرت آن مستلزم مدیریت دقیق است و آگاهی از هشدارها، اقدامات احتیاطی، و اثرات بالقوه بر بارداری و شیردهی را برای اطمینان از استفاده ایمن و عاقلانه در محیط های بالینی ضروری می کند.

 

مکانیسم اثر

● مکانیسم اصلی اثر فنتانیل شامل اتصال به گیرنده های مو-افیونی در سیستم عصبی مرکزی است.

● فعال شدن این گیرنده ها باعث مهار آزاد شدن انتقال دهنده های عصبی درگیر در انتقال درد می شود که منجر به بی دردی می شود.

● فنتانیل ادراک و واکنش عاطفی به درد را تغییر می دهد.

 

فارماکودینامیک

● فنتانیل به عنوان یک آگونیست قوی در گیرنده های مو مخدر در سیستم عصبی مرکزی عمل می کند.

● اتصال به این گیرنده ها باعث بی دردی، آرام بخشی و کاهش درک درد می شود.

● قدرت فنتانیل به طور قابل توجهی بالاتر از مورفین است و آن را به گزینه ای ارزشمند برای مدیریت درد شدید تبدیل می کند.

 

فارماکوکینتیک

● فنتانیل در فرمولاسیون های مختلفی از جمله چسب های ترانس درمال، قرص های خوراکی و اشکال تزریقی موجود است.

● پچ ترانس درمال رهاسازی مداوم و کنترل شده را برای مدت طولانی فراهم می کند.

● فنتانیل تحت متابولیسم کبدی قرار می گیرد و عمدتاً از طریق ادرار دفع می شود.

● شروع سریع و مدت کوتاه اثر به تطبیق پذیری آن در محیط های بالینی مختلف کمک می کند.

 

موارد مصرف فنتانیل

● مدیریت درد شدید و مزمن در بیمارانی که به بی دردی مداوم مواد افیونی نیاز دارند.

● تسکین درد مرتبط با سرطان، جراحی یا سایر اقدامات پزشکی.

● چسب های فنتانیل ترانس درمال معمولاً برای مدیریت درد مزمن استفاده می شود.

● اشکال تزریقی فنتانیل ممکن است در محیط های جراحی و بیهوشی برای شروع سریع و مدت اثر کوتاه آنها استفاده شود.

مقدار مصرف فنتانیل

● دوز فنتانیل بر اساس فرمولاسیون خاص و پاسخ فردی بیمار به مواد افیونی متفاوت است.

● برای پچ ترانس درمال، دوز اغلب بر حسب میکروگرم در ساعت اندازه‌گیری می‌شود و تنظیمات بر اساس استفاده قبلی بیمار از مواد افیونی انجام می‌شود.

● فرمول‌های با رهش فوری، مانند قرص‌های خوراکی یا اشکال تزریقی، ممکن است بر اساس شدت درد و تحمل بیمار به مواد افیونی تیتر شوند.

● تنظیم دوز بسیار مهم است و برای جلوگیری از مصرف بیش از حد و افسردگی تنفسی باید با احتیاط انجام شود.

 

موارد منع مصرف

● فنتانیل در افرادی که دارای حساسیت یا آلرژی شناخته شده به فنتانیل یا هر یک از اجزای فرمولاسیون هستند منع مصرف دارد.

● در بیماران مبتلا به افسردگی شدید تنفسی، آسم حاد یا شدید برونش و ایلئوس فلجی (انسداد روده) منع مصرف دارد.

● از مصرف در بیمارانی که قبلاً در معرض مواد افیونی قرار نگرفته اند به دلیل خطر مصرف بیش از حد و افسردگی تنفسی خودداری شود.

 

عوارض جانبی فنتانیل

● عوارض جانبی شایع ممکن است شامل حالت تهوع، یبوست، خواب آلودگی و گیجی باشد.

● افسردگی تنفسی، یک عارضه جانبی بالقوه جدی، به ویژه با دوزهای بالا.

● فشار خون پایین (فشار خون پایین) و سرگیجه.

اختلالات گوارشی، از جمله استفراغ و درد شکم.

● خارش (خارش) و تعریق.

 

تداخلات دارویی

● مصرف همزمان با سایر داروهای مضعف سیستم عصبی مرکزی، مانند بنزودیازپین ها یا الکل، می تواند آرام بخش و افسردگی تنفسی را تشدید کند.

● MAOIs (مهارکننده‌های مونوآمین اکسیداز) و داروهای ضد افسردگی سه حلقه‌ای ممکن است با فنتانیل تداخل داشته باشند و خطر عوارض جانبی را افزایش دهند.

● داروهایی که بر آنزیم‌های سیتوکروم P450 تأثیر می‌گذارند، مانند برخی ضد قارچ‌ها و آنتی‌بیوتیک‌ها، ممکن است متابولیسم فنتانیل را تغییر دهند.

 

هشدارها

● استفاده از فنتانیل می تواند منجر به افسردگی تنفسی شود که یک عارضه جانبی بالقوه تهدید کننده زندگی است، به ویژه با دوزهای بالا یا تجویز سریع.

● برای جلوگیری از مصرف بیش از حد و اختلالات تنفسی در افراد بی‌تفاوت به مواد افیونی بسیار احتیاط می‌شود.

● قرار گرفتن در معرض تصادفی یا استفاده نادرست می تواند منجر به افسردگی کشنده تنفسی شود که بر نیاز به ذخیره سازی ایمن تأکید دارد.

نکات قابل توصیه

● فنتانیل باید با احتیاط در بیماران مبتلا به بیماری های تنفسی تجویز شود، زیرا ممکن است باعث تشدید دپرسیون تنفسی شود.

● بیماران با سابقه سوءمصرف مواد یا اعتیاد به دلیل خطر وابستگی و سوء استفاده نیاز به نظارت دقیق دارند.

● بیماران مسن و کسانی که عملکرد کبدی یا کلیوی ضعیف دارند ممکن است عوارض طولانی مدتی را تجربه کنند که نیاز به تنظیم دوز دارد.

مصرف در بارداری

● استفاده از فنتانیل در دوران بارداری باید به دقت مورد توجه قرار گیرد و فواید احتمالی آن در مقابل خطرات ارزیابی شود.

● استفاده طولانی مدت در دوران بارداری ممکن است منجر به سندرم ترک مواد افیونی نوزادی در نوزاد شود.

مصرف در شیردهی

● فنتانیل می‌تواند وارد شیر مادر شود و استفاده از آن در دوران شیردهی ممکن است منجر به آرام‌بخشی، افسردگی تنفسی و عوارض جانبی احتمالی در نوزادان شیرده شود.

● شیردهی به طور کلی در طول مصرف فنتانیل توصیه نمی شود و روش های تغذیه جایگزین باید تحت راهنمایی یک متخصص در نظر گرفته شود.
 

دارو های مشابه

استامینوفن | پاراستامول , مورفین , اکسی کدون , هیدرومورفون

● سایر داروهای ضددرد اپیوئیدی قوی مانند مورفین، اکسی کدون و هیدرومورفون از نظر اثربخشی و عوارض جانبی بالقوه شباهت هایی با فنتانیل دارند.

● مسکن‌های غیرافیونی، از جمله داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) و استامینوفن، برای دردهای خفیف‌تر در نظر گرفته می‌شوند، اما فاقد قدرت اپیوئیدها هستند.

 

اشکال دارو فنتانیل

● تکه های ترانس درمال برای انتشار مداوم و کنترل شده در یک دوره طولانی.

● قرص های خوراکی برای شروع سریع اثر.

● فرم های تزریقی برای استفاده در محیط های جراحی و بیهوشی.

● فرمولاسیون داخل بینی برای تسکین سریع درد.

● قرص زیر زبانی برای بی دردی با رهش فوری.
"داروهای معرفی شده و مشاوره دارویی به معنای تجویز نمی باشند. لطفا پیش از مصرف هر دارویی با پزشک مشورت کنید."

بنر مشاوره دارویی
 
برای دسترسی به کانال های شرکت خدمات دارویی رضوی بر روی پیام رسان مدنظر کلیک کنید:

🟣 اینستاگرام 🟡 لینکدین 🔵 تلگرام 🟠 ایتا 🟢 بله

نظر خود را درباره خدمات ما بگویید:

لینک نظرسنجی
 

پرسش از دکتر داروساز


سوالات کاربران
    تاکنون نظری برای این مطلب درج نشده است.